Nee zeggen bij burn-out: waarom het zo moeilijk is
Je zegt ja terwijl alles in je nee roept. Je glimlacht terwijl je vanbinnen kookt. En achteraf vraag je je af waarom je het wéér liet gebeuren. Het ligt niet aan je wilskracht. Het zit dieper.
Iemand vraagt of je nog even dat project wil overnemen. Of je zondag kan helpen verhuizen. Of je die avond toch nog kan inspringen. En voor je het weet, heb je ja gezegd.
Je weet heus wel dat je moe bent. Je weet dat je eigenlijk nee wil zeggen. Maar het woord komt er gewoon niet uit.
Grenzen stellen kan je er niet inpeperen met mentale kracht. Het moet van binnenuit komen.
Ik stond er met een vriendelijke glimlach
Ik ben mijn praktijk ooit begonnen als massagetherapeute en voetreflexologe. En ik was lief. Te lief.
Een half uur te laat. Alweer.
Iemand kwam een half uur te laat. Niet voor de eerste keer. En toch stond ik er met een vriendelijke glimlach. Ik zei ja terwijl ik nee bedoelde. Ik hield met iedereen rekening. Behalve met mezelf.
Het ging verder dan dat. Als massagetherapeute kreeg ik regelmatig mannen over de vloer die dachten dat er meer kon dan een massage. Opmerkingen met bijbedoelingen. Ik ging er nooit op in. Eén man vroeg me tijdens de massage letterlijk of ik hem wilde bevredigen.
En zelfs toen had ik niet het lef om te zeggen: daar is de deur.
Ik schaam me daar niet voor. Zo was ik toen: te lief, altijd rekening houdend met de ander. Ook als er een serieuze grens werd overschreden. Het woord "grensoverschrijdend" leerde ik pas veel later kennen.
Het grootste deel van mijn klanten waren lieve mensen. Ze kwamen op tijd, respecteerden mijn tijd en gingen nooit over mijn grenzen. Vandaag is dat iedereen. Niet omdat de wereld veranderd is. Wel omdat ik veranderd ben. Ik ben veel kritischer geworden in wie ik binnenlaat.
Wat er in je lijf gebeurt als je nee wil zeggen
Bij mij was het altijd hetzelfde. Angst. Hartkloppingen. En een woede die ik niet durfde te uiten. Want ik wilde niet flauw doen. Ik moest professioneel blijven.
Misschien herken je het. Die knoop in je buik. Die hitte in je borst. Dat moment waarop je hoofd nee zegt, maar je mond al ja heeft gezegd.
Wat ik keer op keer hoor
- "Ik wil niemand teleurstellen."
- "Als ik het niet doe, doet niemand het."
- "Ik wil geen moeilijk doen."
- "Ik voel me schuldig als ik nee zeg."
- "Achteraf ben ik kwaad op mezelf."
Die ingeslikte woede verdwijnt niet. Ze stapelt zich op. In je spieren, in je slaap, in je zenuwstelsel. Elke keer dat je ja zegt terwijl je nee voelt, staat je systeem een beetje meer onder spanning. Tot het op een dag niet meer gaat.
"Elke keer dat je ja zegt terwijl je nee voelt, staat je systeem een beetje meer onder spanning."
Waarom afwijzing voelt als gevaar
Vrouwen durven vaak geen nee te zeggen uit angst voor afwijzing. En dat is geen kleine angst. Het is een van de sterkste emoties die we hebben.
In de oertijd stond afwijzing gelijk aan de dood. Hoorde je er niet meer bij, werd je uit de groep gezet, dan stond je er alleen voor. Je raakte achterop, weg van de kudde. En dan was je een makkelijke prooi voor wilde dieren.
Je lijf weet dat nog. Ook al gaat het vandaag om een collega, een vriendin of een klant. Voor je zenuwstelsel voelt een nee zeggen als jezelf in gevaar brengen.
Je bent niet zwak
Je bent niet te zwak om nee te zeggen. Je lijf probeert je te beschermen tegen iets wat ooit levensbedreigend was.
Wat ik vind onder het ja-zeggen
Als ik via spiertesten in het onderbewustzijn ga kijken, kom ik telkens dezelfde wortels tegen:
Grenzen komen van binnenuit
Je kan een assertiviteitstraining volgen. Je kan zinnen oefenen voor de spiegel. Je kan jezelf beloven dat je de volgende keer echt nee zegt. En dan sta je er weer, met die glimlach.
Grenzen stellen kan je er niet inpeperen met mentale kracht. Zolang je onderbewustzijn gelooft dat nee zeggen gevaarlijk is, wint je oude patroon het altijd van je goede voornemens.
Wat ik zie: als we die innerlijke kindwonden en die rollen loslaten, gaat het vanzelf makkelijker. Je voelt weer wat een ja is en wat een nee is. En je durft het ook uit te spreken. Niet omdat je jezelf ertoe dwingt. Maar omdat het een automatisme wordt.
Grenzen stellen is geen vaardigheid die je aanleert. Het is iets wat terugkomt als je heelt.
Stel je voor dat nee gewoon nee is
Zonder uitleg van tien minuten. Zonder schuldgevoel achteraf. Zonder dat je hart in je keel klopt. Gewoon: nee, dat past nu niet voor mij. En dan verder met je dag.
Lees ook
Ontdek wat er onder jouw ja zit
In de masterclass leg ik je uit hoe ik naar burn-out kijk, welke patronen ik onderzoek en waarom het niet gaat over beter leren omgaan met stress, maar over de wortel loslaten.
Zo kan je zelf voelen of deze manier van werken bij jou past.
Vraag de masterclass aanVoel je na het lezen al dat je verder wil? Dan kan je ook meteen een gratis kennismakingsgesprek inplannen in mijn online agenda.
Veelgestelde vragen
Waarom kan ik geen nee zeggen?
Meestal zit er angst voor afwijzing onder, of een rol zoals de pleaser of de verantwoordelijke. Voor je zenuwstelsel voelt nee zeggen dan als gevaar, ook al weet je hoofd dat het niet zo is.
Heeft niet kunnen nee zeggen iets te maken met burn-out?
Ja. Wie telkens over haar eigen grenzen gaat, zet haar zenuwstelsel voortdurend onder spanning. Ingeslikte frustratie en vermoeidheid stapelen zich op, tot je systeem op een dag niet meer kan.
Helpt een assertiviteitstraining?
Je leert er technieken, maar zolang je onderbewustzijn gelooft dat nee zeggen gevaarlijk is, val je onder druk terug in je oude patroon. Als de wortel geheeld is, wordt grenzen voelen en aangeven een automatisme.