Moe wakker na een volle nacht: waarom voel ik me uitgeput terwijl ik genoeg slaap?
Je slaapt acht, negen uur. En toch word je wakker alsof je niet geslapen hebt. Ik ken dat gevoel van binnenuit, en ik zie het bijna bij iedereen die met een burn-out bij mij komt.
De wekker gaat. Je hebt een volle nacht achter de rug. En toch voelt je lichaam zwaar, alsof iemand de batterij er 's nachts uit heeft gehaald.
Je denkt: misschien moet ik nog vroeger gaan slapen. Misschien een supplement. Misschien gewoon even doorbijten.
Maar als slaap je niet meer oplaadt, ligt het probleem zelden bij het aantal uren.
Hoe mijn ochtenden voelden
Ik keek op tegen de dag. En uit naar de avond.
In mijn burn-out werd ik elke ochtend wakker met een depressief gevoel. Mijn hart klopte in mijn keel en ik voelde spanning in mijn hele lijf, nog voor ik één voet op de grond had gezet.
Ik keek op tegen de dag die voor me lag. Het enige waar ik naar uitkeek, was de avond. Na acht uur werd ik altijd wat rustiger van mezelf.
Een hele dag overleven, om eindelijk een paar uur te kunnen ademen.
Wat ik hoor van mijn cliënten
Moe wakker worden is bij burn-out bijna de regel. Maar het ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit.
Dit zijn zinnen die ik keer op keer hoor
- "Ik slaap heel veel en toch word ik niet uitgerust wakker."
- "Ik slaap bijna niet, of pas tegen de ochtend."
- "Ik droom niet meer. Mijn lichaam is gewoon op."
- "Ik word wakker met hartkloppingen en een knoop in mijn maag."
- "Zonder slaapmedicatie, melatonine of iets tegen de angst hou ik het niet vol."
Misschien herken je jezelf in één van die zinnen. Dan wil ik je eerst dit zeggen: je bent niet zwak en je doet niets verkeerd. Je lichaam probeert al heel lang iets duidelijk te maken.
Waarom slaap je niet meer oplaadt
Je slaap-waakritme wordt geregeld door twee hormonen die elkaars tegengestelden zijn. Cortisol maakt je 's morgens wakker en alert. Melatonine laat je 's avonds wegzakken in slaap. Als het ene stijgt, daalt het andere.
Bij een ontregeld zenuwstelsel klopt dat ritme niet meer. Het cortisol blijft dag en nacht te hoog hangen, of piekt net 's avonds. Melatonine krijgt dan geen kans. Je slaapt, maar oppervlakkig. Je lichaam herstelt niet.
Daarbovenop staat het alarmsysteem in je brein constant op scherp. En slapen vraagt net het omgekeerde van alarm: overgave, loslaten, het gevoel dat het veilig is om even niet op te letten. Voor een systeem dat altijd aan staat, is dat bijna onmogelijk.
"Slapen vraagt overgave. En overgave voelt niet veilig voor een systeem dat altijd aan staat."
Over slaapmedicatie: zonder schaamte
De meeste mensen in een burn-out die bij mij komen, nemen iets om te kunnen slapen. Slaapmedicatie, melatonine, of medicatie om de angst te dempen.
Ik heb dat zelf ook gedaan. Ik heb in mijn burn-out medicatie tegen de angst moeten nemen, omdat ik het anders helemaal niet kon volhouden. Ik schaam me daar niet voor. Soms heeft je lichaam een tijdelijke brug nodig om überhaupt te kunnen herstellen.
Een brug, geen oplossing
Medicatie kan je door een zware periode helpen. Maar ze lost niet op wat je systeem in alarm houdt. Neem, verander of stop medicatie altijd in overleg met je arts.
De echte energievreters
Bij vermoeidheid wordt vaak eerst gekeken naar vitaminen en mineralen. Laat je bloed zeker nakijken bij je huisarts: dat is altijd een goede eerste stap. Maar bij de meeste mensen die bij mij komen, is dat al gebeurd en werd er niets gevonden.
Wat ik dan wel zie, zijn energievreters. Niet zozeer de drukte of de mensen rondom je, maar hoe jij er zelf in staat. Wat je vanbinnen meedraagt, kost elke dag energie. Ook 's nachts.
Dat laatste zie ik vaker dan je zou denken. Een arts of specialist zegt ooit dat er geen lichamelijke oorzaak is voor je vermoeidheid, en dat je ermee moet leren leven. Dat is niet slecht bedoeld. Maar zo'n zin kan zich diep vastzetten, als een overtuiging dat het voor jou nu eenmaal zo is. Je wordt er slachtoffer van, zonder dat je het doorhebt. Zo'n negatieve verwachting noemen we een nocebo: het omgekeerde van een placebo.
Wanneer vermoeidheid een functie heeft
Wat ik bij vermoeidheid het vaakst tegenkom bij het spiertesten, zijn secundaire winsten. Dat klinkt misschien vreemd, maar het betekent gewoon: een deel van jou heeft er onbewust iets aan.
Als je moe bent, hoef je niet mee te doen in de volwassen wereld. Je wordt verzorgd. Er wordt rekening met je gehouden. En vaak is net dat een basisbehoefte die je als kind gemist hebt.
Wat je hoofd wil
Weer energie hebben.
Weer meedoen.
Weer jezelf zijn.
Wat een deel van jou nodig heeft
Even niet moeten.
Gezien worden.
Verzorgd worden.
Eindelijk rust mogen nemen.
Dat is nooit een verwijt, en je doet ook niet alsof. Het is een oud beschermingsmechanisme. Pas als die behoefte op een gezonde manier ingevuld wordt, heeft je lichaam de vermoeidheid niet meer nodig.
Hoe we aan de wortel werken
Je kan dit niet wegdenken of wegpraten. Deze patronen zitten niet in je bewustzijn, maar in je onderbewustzijn. Daarom werk ik via spiertesten. Zo vraag ik het lichaam zelf wat het in alarm houdt: een overtuiging, een secundaire winst, een nocebo, een oude emotie. En daar maken we het los.
Twee jaar niet kunnen slapen
Charlotte kwam bij mij met een volledig ontregeld zenuwstelsel. Ze had twee jaar niet kunnen slapen.
We zijn laag voor laag gaan werken. Na een aantal sessies sliep ze terug.
Niet omdat ze nog beter haar best deed, maar omdat haar systeem eindelijk mocht loslaten.
Hoe het weer kan keren
Bij mij ging het niet van de ene dag op de andere. En dat wil ik eerlijk zeggen.
Eerst één ochtend. Dan steeds meer.
In het begin werd ik af en toe eens uitgerust wakker. Dat gaf me zoveel hoop.
Het lukte nog niet elke dag. Maar elke maand kwamen er meer dagen bij waarop ik fris wakker werd. Tot ik op een dag besefte dat ik bijna nooit nog moe wakker werd.
Zoals een seizoen dat verandert, zonder dat je het moment kan aanwijzen waarop het begon.
Je hoeft niet nog vroeger te gaan slapen
Als je elke ochtend moe wakker wordt, ligt het meestal niet aan te weinig slaap. Het ligt aan wat je systeem 's nachts blijft dragen.
Stel je voor dat je over een paar maanden wakker wordt en je batterij weer vol voelt. Dat je uitkijkt naar de dag, in plaats van naar de avond.
Ontdek wat jouw systeem 's nachts wakker houdt
In de masterclass leg ik je uit hoe ik naar burn-out kijk, welke patronen ik onderzoek en waarom het niet gaat over beter leren omgaan met stress, maar over de wortel loslaten.
Zo kan je zelf voelen of deze manier van werken bij jou past.
Vraag de masterclass aanVoel je na het lezen al dat je verder wil? Dan kan je ook meteen een gratis kennismakingsgesprek inplannen in mijn online agenda.
Veelgestelde vragen
Waarom word ik moe wakker, ook al slaap ik genoeg?
Bij een ontregeld zenuwstelsel blijft je lichaam ook 's nachts in waakstand. Het cortisol blijft te hoog, waardoor je slaap oppervlakkig blijft en je niet echt herstelt. Hoeveel uren je slaapt, zegt dan weinig over hoe uitgerust je wakker wordt.
Moet ik eerst mijn bloed laten nakijken?
Ja. Bij aanhoudende vermoeidheid ga je altijd eerst langs bij je huisarts. Mijn begeleiding komt daar naast, nooit in de plaats van.
Hoe lang duurt het voor ik weer uitgerust wakker word?
Dat is bij iedereen anders. Vaak merk je eerst af en toe een betere ochtend, en komen er stilaan meer bij. Die kleine verschuivingen zijn een goed teken.