Burn-out en grenzen stellen: waarom je toch "ja" zegt terwijl je lichaam "nee" zegt
Je weet dat je rust nodig hebt. Je weet dat je niet alles hoeft te dragen. Je weet zelfs dat je vaker "nee" zou moeten zeggen. Maar waarom lukt dat dan juist op het moment dat het erop aankomt zo moeilijk?
Ik stelde onlangs een eenvoudige vraag: "Wat is volgens jou de grootste rode vlag voor een burn-out?"
Binnen twee dagen kwamen er meer dan 200 reacties.
Vermoeidheid. Niet meer kunnen slapen. Hersenmist. Hartkloppingen. Altijd "aan" staan.
Maar tussen al die antwoorden viel vooral één patroon op.
Mensen raakten niet alleen uitgeput omdat ze veel deden. Ze bleven vooral heel lang doorgaan terwijl iets in hen eigenlijk al "nee" zei.
Dit zijn enkele van de antwoorden die ik kreeg
- "Pleasegedrag, geen grenzen stellen."
- "Geen nee kunnen zeggen."
- "Dat je een pleaser bent, jezelf wegcijfert en overal ja op zegt."
- "Jezelf steeds willen bewijzen en op je tenen lopen om aardig gevonden te worden."
- "Het negeren van vermoeidheid en altijd bereid zijn om dingen te doen voor de baas."
- "Constant over je grenzen gaan terwijl je lichaam signalen geeft."
Misschien herken je dit.
Je bent niet iemand die niet weet wat grenzen zijn. Waarschijnlijk kun je zelfs heel goed uitleggen waarom ze belangrijk zijn.
En toch gebeurt er iets merkwaardigs wanneer je zelf een grens moet stellen.
Je weet wat je nodig hebt, maar op het beslissende moment doe je opnieuw het tegenovergestelde.
Waarom blijf je doorgaan terwijl je weet dat het te veel is?
Bij burn-out wordt vaak gesproken over te veel werken, te weinig rust, stress of een te volle agenda.
Dat kan allemaal meespelen.
Maar voor veel mensen begint het probleem nog een stap eerder: waarom blijf je structureel dingen doen die eigenlijk te veel van je vragen?
Waarom neem jij toch die extra taak aan? Waarom voel jij je verantwoordelijk wanneer iemand anders teleurgesteld is? Waarom antwoord je automatisch "ja" terwijl je op weg naar huis denkt: waarom heb ik dit nu weer gedaan?
En waarom voelt niets doen soms zelfs onrustiger dan gewoon blijven doorgaan?
Misschien is het probleem niet dat je niet weet waar je grens ligt
Misschien merk je die grens zelfs heel goed. Alleen voelt ernaar handelen op het moment zelf veel moeilijker dan je rationeel kunt verklaren.
Je lichaam zegt vaak eerder "nee" dan jij
Een van de opvallendste dingen in de reacties was hoe vaak mensen twee zaken tegelijk beschreven:
ze bleven doorgaan én hun lichaam gaf ondertussen al signalen dat het te veel werd.
Misschien herken je signalen zoals vermoeid wakker worden, moeilijk kunnen ontspannen, spanning in je nek of schouders, een gejaagd gevoel, slecht slapen, concentratieproblemen of het gevoel dat zelfs gewone afspraken steeds meer energie vragen.
Toch is de automatische reactie vaak:
"Nog even."
"Eerst dit afwerken."
"Volgende week wordt het rustiger."
"Ik wil niemand teleurstellen."
"Je grens voelen en jezelf toestemming geven om ernaar te handelen, zijn twee verschillende dingen."
Dat verschil vind ik belangrijk.
Want wanneer iemand al jaren over zijn of haar eigen signalen heen gaat, is het weinig behulpzaam om alleen te zeggen: "Je moet beter naar je lichaam luisteren."
De interessantere vraag wordt:
waarom is luisteren naar jezelf blijkbaar moeilijker dan blijven doorgaan?
Het patroon achter altijd "ja" zeggen
Bij pleasegedrag lijkt het van buitenaf soms alsof iemand simpelweg duidelijker moet communiceren.
Maar vanbinnen kan het heel anders voelen.
Een situatie ontstaat waarin iemand iets van je vraagt. Nog vóór je bewust hebt kunnen nadenken, reageer je.
En precies daardoor kan het patroon zichzelf blijven herhalen.
Op korte termijn voorkomt "ja" zeggen misschien spanning, schuldgevoel, discussie of teleurstelling.
Op langere termijn blijft er steeds minder ruimte over voor jou.
Ik herken dit uit mijn eigen burn-out
Ik schrijf dit niet alleen vanuit wat ik bij anderen hoor.
Ik herken het uit mijn eigen burn-out.
Ik wist perfect dat ik nee mocht zeggen. Maar dat betekende nog niet dat ik het deed.
Ik kon uitleggen waarom grenzen belangrijk waren. Ik wist dat ik rust nodig had. Ik wist dat ik niet verantwoordelijk was voor alles en iedereen.
En toch bleef ik mezelf op mijn tenen laten lopen.
Om aardig gevonden te worden. Om geen last te zijn. Om niemand teleur te stellen. Om te bewijzen dat ik het aankon.
Mijn hoofd kende het juiste antwoord. Maar mijn automatische reactie volgde dat antwoord niet.
Voor mij werd dat uiteindelijk een belangrijke verschuiving.
Ik stopte met alleen vragen: "Hoe zorg ik dat ik sterker word en beter mijn grenzen stel?"
En begon ook te kijken naar:
"Waarom voelt een grens stellen in bepaalde situaties blijkbaar zo moeilijk?"
Weten wat je moet doen is niet hetzelfde als het kunnen doen
"Je moet meer rust nemen."
"Je moet leren loslaten."
"Je moet vaker nee zeggen."
Veel mensen met burn-out hebben deze adviezen al gehoord. Vaak weten ze rationeel zelfs dat ze kloppen.
Maar kennis verandert niet automatisch iedere ingesleten reactie.
Wat je hoofd weet
Ik mag rusten.
Ik hoef niet alles op te lossen.
Nee zeggen maakt mij geen slecht mens.
Ik hoef niet iedereen tevreden te houden.
Wat je toch voelt
Schuldgevoel.
Onrust.
Verantwoordelijkheid.
Angst voor conflict.
De drang om het toch nog even op te lossen.
Wanneer je die tegenstelling bij jezelf herkent, betekent dat niet automatisch dat je onvoldoende je best doet.
Het kan zinvol zijn om niet alleen naar het gedrag te kijken, maar ook te onderzoeken wat dat gedrag telkens opnieuw activeert.
Hoe ik daar binnen NEWNEI® naar kijk
Binnen NEWNEI® vertrek ik niet vanuit één standaardverklaring voor burn-out of voor het moeilijk kunnen stellen van grenzen.
Tijdens een sessie maak ik onder andere gebruik van spiertesten, waaronder de O-ring-test, als hulpmiddel binnen de NEWNEI®-werkwijze.
We volgen daarbij stap voor stap welke thema's binnen die werkwijze naar voren komen rond jouw hulpvraag.
Bijvoorbeeld: kan "ja" zeggen ook een beschermende functie hebben?
Binnen NEWNEI® noemen we dit onder andere secundaire winst. Daarmee bedoelen we niet dat je bewust kiest om over je grenzen te gaan.
Een patroon kan bijvoorbeeld ooit geholpen hebben om conflict te vermijden, waardering te krijgen, verbondenheid te behouden of jezelf veilig te voelen. In de sessie kan worden onderzocht of zo'n beschermend patroon relevant lijkt binnen jouw hulpvraag.
Daarnaast kijkt de methode naar verschillende lagen: lichaam, geest, ziel en wat binnen NEWNEI® de energielichamen worden genoemd.
Ook begrippen zoals nocebo, secundaire winst en P.E.S.T. kunnen binnen die methodiek aan bod komen.
Het uitgangspunt is niet: "iedere burn-out heeft dezelfde onderliggende oorzaak."
Twee mensen kunnen allebei moeite hebben met grenzen stellen, terwijl tijdens het proces heel andere thema's naar voren komen.
Dat is waarom ik liever onderzoek dan vooraf invul.
Wil je begrijpen waarom je ondanks rust toch kunt blijven vastlopen?
Misschien ben je op deze pagina terechtgekomen omdat je al midden in een burn-out zit.
Of misschien functioneer je nog, maar merk je dat het steeds meer moeite kost.
Je probeert te rusten. Je probeert minder te doen. Je probeert beter voor jezelf te zorgen.
Maar ergens blijft die interne motor draaien.
Precies daarover gaat mijn masterclass Van overleven naar gericht herstel.
Ik neem je daarin veel verder mee dan alleen het onderwerp grenzen stellen. Je krijgt een volledig beeld van hoe ik naar burn-out en vastlopende patronen kijk, hoe NEWNEI® binnen mijn begeleiding wordt gebruikt en waarom ik niet vertrek vanuit één standaardverklaring voor iedereen.
Wat als je niet nóg harder moet proberen om te herstellen, maar eerst beter mag begrijpen waarom bepaalde patronen ondanks al je inzicht blijven terugkomen?
In de masterclass ontdek je onder andere:
- waarom rust noodzakelijk kan zijn bij overbelasting, maar waarom je toch kunt merken dat je niet werkelijk tot rust komt;
- waarom je met je hoofd perfect kunt weten wat goed voor je is en toch automatisch anders kunt reageren zodra het erop aankomt;
- hoe ik kijk naar de vier lagen binnen mijn werkwijze: lichaam, geest, ziel en energielichamen;
- wat binnen NEWNEI® bedoeld wordt met nocebo, secundaire winst en P.E.S.T.;
- hoe ik spiertesten gebruik als hulpmiddel om binnen de methodiek mogelijke thema's te onderzoeken;
- waarom ik bij burn-out liever werk met continuïteit dan met af en toe een losse sessie;
- voorbeelden uit mijn eigen proces en uit de begeleiding van cliënten;
- hoe mijn zes maanden begeleiding concreet is opgebouwd, wat je van mij kunt verwachten en wat ik van jou verwacht;
- wat het traject kost en wat er gebeurt wanneer je daarna een kennismakingsgesprek wilt boeken.
Je hoeft na de masterclass nog niets te beslissen
De bedoeling is eerst dat je begrijpt hoe ik werk en kunt voelen of deze manier van kijken bij jou past.
In de masterclass ben ik ook transparant over het traject, de praktische aanpak en de investering. Als je daarna verder wilt onderzoeken of begeleiding bij jou past, kun je een kennismakingsgesprek boeken.
Je hoeft niet nóg beter te worden in doorgaan
Als je jezelf herkent in het altijd sterk zijn, blijven doorgaan, jezelf verantwoordelijk voelen, moeilijk kunnen rusten of telkens opnieuw over je eigen grenzen gaan, dan is deze masterclass een logische volgende stap.
Ik laat je zien hoe ik naar burn-out kijk, welke patronen ik binnen NEWNEI® onderzoek en hoe mijn begeleiding er in de praktijk uitziet.
Niet zodat je mij op mijn woord hoeft te geloven, maar zodat je zelf kunt beoordelen of deze manier van werken bij jou past.
Vraag de masterclass aanJe krijgt eerst alle uitleg over mijn werkwijze en het traject. Daarna beslis je zelf of je een kennismakingsgesprek wilt boeken.
Veelgestelde vragen
Is moeilijk nee kunnen zeggen een oorzaak van burn-out?
Burn-out heeft geen enkele, universele oorzaak. Langdurige overbelasting kan door verschillende factoren worden beïnvloed. Moeilijk grenzen stellen, jezelf wegcijferen en structureel blijven doorgaan kunnen daar wel onderdeel van zijn.
Kan ik niet gewoon leren om vaker nee te zeggen?
Voor sommige mensen helpen communicatietechnieken en het bewust oefenen met grenzen aanzienlijk. Andere mensen merken dat ze rationeel perfect weten wat ze willen zeggen, maar in de situatie zelf toch automatisch anders reageren. Dan kan het zinvol zijn om ook te onderzoeken wat rond dat patroon meespeelt.
Moet ik eerst weten waar mijn patroon vandaan komt?
Nee. Binnen de NEWNEI®-werkwijze hoef je vooraf niet exact te weten waarom een bepaald patroon aanwezig is. We vertrekken vanuit je huidige hulpvraag en onderzoeken van daaruit welke thema's binnen de methodiek naar voren komen.
Wat krijg ik te zien in de masterclass?
In de masterclass leg ik uit hoe ik naar burn-out en vastlopende patronen kijk. Ik bespreek de verschillende lagen binnen mijn werkwijze, begrippen zoals nocebo, secundaire winst en P.E.S.T., het gebruik van spiertesten en voorbeelden uit mijn eigen proces en cliëntbegeleiding.
Je krijgt daarnaast een concreet beeld van mijn zes maanden begeleiding, de praktische werkwijze, het engagement dat daarbij hoort en de investering.
Moet ik na de masterclass meteen een traject boeken?
Nee. De masterclass geeft je eerst de mogelijkheid om mijn manier van werken te begrijpen en zelf te beoordelen of die bij jou past. Als je daarna interesse hebt in verdere begeleiding, kun je een kennismakingsgesprek boeken.
Wie begeleidt de NEWNEI® sessies?
Ik ben Karen Foré en volg de NEWNEI® Facilitator opleiding rechtstreeks bij Dr. Roy Martina en Trinity. Mijn huidige officiële status is NEWNEI® Facilitator in Training.
NEWNEI® is complementaire, holistische begeleiding en vervangt geen medische, psychologische of psychiatrische diagnostiek of behandeling. Bij ernstige, acute, aanhoudende of onverklaarde klachten is professionele reguliere begeleiding aangewezen.
Recente reacties